CZAS ZAKLĘTY PO OBU STRONACH WISŁY – OCHABSKIE HISTORIE… – cz.1: „Z historii właścicieli i zarządców wsi Ochaby”

Pierwsi właściciele wsi
Pierwsze informacje o Ochabach Wielkich w dokumentach źródłowych pochodzą już z początków XIV w. Nazwa wsi została wymieniona w 1305 r., w spisie dziesięcin biskupa wrocławskiego. Kolejna wzmianka o właścicielach tej części Ochab pochodzi z 1392 r. Wtedy to Mikołaj z Wojciechowa, Mikołaj Petire i jego syn Marcin, sprzedali wieś jej mieszkańcowi o nazwisku Goch (który później stał się również właścicielem Ochab Małych). Z kolei w 1481 r. wieś została podarowana Mikołajowi Brodeckiemu w dowód uznania za jego wierną służbę księciowi. Kolejna wzmianka o Ochabach Wielkich pochodzi z 1497 r., wtedy to Zych z Kremży sprzedał je Ciganowi ze Słupska. Następnie, ok. 1570 r. w posiadanie wsi wszedł Franciszek Gellhron ze Starego Grrotkowa. Jak podają dokumenty archiwalne właścicielami Ochab Wielkich w XVI w. byli jeszcze: Daniel Spiegiel z Szydłowic, bracia: Joachim, Jan, Jerzy, Piotr i Wacław Halnowscy z Halčnowa oraz Krzysztof Borynski z Roztropic.
Nieco inne losy miały Ochaby Małe, które w archiwalnych dokumentach pojawiają się również pod nazwą „Ochabce”. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1393 r. (niemalże sto lat prymarnym wpisie dotyczącym Ochab Wielkich, które można zatem uważać za starszą część wsi). W 1420 roku zostały zakupione przez mieszkańca Ochab o nazwisku Goch. Z kolei w 1540 r. przeszły w ręce Mikołaja Kolocha z niedalekiej Bestwiny. Jak podają dokumenty pomiędzy 1592 a 1595 r. Ochaby Małe ich właścicielem został Wacław Rzepicki z Radomia. Kilka lat później, w 1602 r., za cenę 6.500 zł wieś kupił Jerzy z Tamfeldu, szybko jednak odsprzedał ją Jerzemu Gołkowskiemu z Gołkowic. W latach 1630 – 1692 właścicielem Ochab Małych był Jan Radocki z Radoczy. Zaś w 1722 r. kupił je Jerzy Fryderyk Bludowski i przyłączył do Ochab Wielkich.

Historia wójtów ochabskich
Zachowane dokumenty archiwalne pozwalają na – niestety niepełne – odtworzenie wykazu wójtów wsi Ochaby wraz z przedziałem czasowym w którym pełnili oni swą rolę (począwszy od siedemnastego wieku). Warto zaznaczyć, iż w okresie podziału miejscowości na Ochaby Wielkie i Ochaby Małe każda z części miała osobnego właściciela jak i zarządcę. Jednakże w dokumentach fakt ten był odnotowywany sporadycznie. Karol Kajzer w książce „Dzieje wsi Ochaby” podaje chronologiczny spis wójtów ochabskich wraz z latami ich urzędowania oraz – na ile pozwoliły informacje źródłowe – uwzględnioną częścią wsi w której pełnili swe funkcje:
Czambor Krzystek (1608)
Błażek Krczmarz (1611) – Wójt wielkoochabski
Baran Andrzej (1713, 1720, 1729)
Juraszko Jan (1742, 1743)
Witek Jan (1744 – 1752) – Ochaby Wielkie
Pisek Michał (1756, 1759)
Pisek Paweł (1773)
Pisek Jerzy (1744, 1776)
Witek Jerzy (1784, 1786) – Ochaby Wielkie
Hudziec Andrzej (1786, 1789) – Ochaby Małe
Chocholik Paweł (1789, 1792)
Chocholik Mateusz (1800) – Ochaby Wielkie
Miszek Jan (1800) – Ochaby Małe
Oczadły Jan (1801 – 1818) – Ochaby Wielkie
Philippek Jerzy (1814) – Ochaby Małe
Sadlok Maciej (1829)
Dzida Mateusz (1831)
Gabryś Józef (1841)
Kurka Jan (1852 – 1854, 1870)
Bronowski Jan (1874, 1875)
Kurka Jan (1877, 1880)
Sodzawiczny Józef (1886, 1906)
Gembala Jerzy (1907 – 1910)
Kaleta Paweł (1910 – 1919)
Kareta (Karetta) Paweł (1919 – 1922)
Szumik Jan (1923 – 1928)
Kajzer Karol (1928 – 1938)
Szczypka Adam (1939? – 1945)
Kwiczałą Karol (maj 1945 – grudzień 1945)

O sołtysach i radach sołeckich
Pierwszym sołtysem Ochab w okresie od 1946 do 1949 r. był Jan Gabryś. Wraz z końcem jego urzędowania Ochaby zostały podzielone na dwa odrębne sołectwa. W Ochabach Małych sołtysem został Józef Fornol, z kolei w Ochabach Wielkich – Ludwik Lebioda (którego nazwisko zostało upamiętnione w nazwie jednej z ulic tej części wsi, której był włodarzem). L. Lebioda od 1954 do 1984 r. piastował swój urząd w Ochabach Wielkich i Małych. Pełnił swe funkcje nieprzerwanie przez 35 lat, była to najdłuższa kadencja w historii ochabskich sołtysów. Kolejnym gospodarzem miejscowości w 1984 r. został Alojzy Sabiniok. Jako sołtys służył Ochabom przez 19 lat, aż do 2003 r. Następcą A. Sabinioka został Maciej Bieniek, który pełni swój urząd nieprzerwanie już czwartą kadencję.
Składy rad sołeckich od 2003 r.
W latach 2003 – 2007 radę sołecką współtworzyli:
Irena Fajkier
Franciszek Bierowski
Andrzej Szlauer
Jan Szkucik
Jerzy Zamarski.
Od 2007 do 2011 r. skład rady sołeckiej przedstawiał się następująco:
Irena Fajkier
Andrzej Szlauer
Jak Szkucik
Jerzy Zamarski
Wojciech Krawczyk
W okresie od 2011 do 2015 r. do rady sołeckiej należeli:
Irena Fajkier
Janina Kiełkowska
Andrzej Szlauer
Jak Szkucik
Wojciech Krawczyk
Aktualnie w radzie sołeckiej zasiadają:
Irena Fajkier
Urszula Handzel
Andrzej Szlauer
Paweł Bujok
Grzegorz Chudyk

(Na podstawie:
H. Szotek Zarys dziejów wsi Ochaby Wielkie i Małe – opracowanie;
Gazeta Skoczowska wyd. nr 3(6) z dn. 7 lutego 1991 r.;
I. Marczyk-Klepczyńska Sołectwa Gminy Skoczów;
K. Kajzer Dzieje wsi Ochaby.)

Materiały zebrał: Grzegorz Chudyk
Tekst opracowała: Paulina Krzyżowska